Door 
Wat is grijze energie?
Grijze energie is energie opgewekt uit niet-hernieuwbare bronnen: fossiele brandstoffen (aardgas, kolen, aardolie) en kernenergie. Deze bronnen zijn uitputbaar en kennen — met uitzondering van kernenergie — een aanzienlijke CO₂-uitstoot. In tegenstelling tot groene energie uit wind, zon of water, raken de grondstofvoorraden bij grijze bronnen op termijn op.
34 %
Kernenergie 2024
van Belgische stroomproductie
17,7 %
Aardgas 2024
van Belgische stroomproductie
±490 g/kWh
CO₂ aardgas
CO₂eq per kWh
±12 g/kWh
CO₂ kernenergie
lifecycle uitstoot
Wat zijn de nadelen van grijze energie?
Het voornaamste nadeel van grijze energie is dat de energiebronnen uitputbaar zijn. Fossiele brandstoffen zijn over miljoenen jaren gevormd en kunnen niet worden aangevuld. Naast de beperkte beschikbaarheid stoten fossiele brandstoffen bij verbranding CO₂ en andere schadelijke stoffen uit, wat bijdraagt aan klimaatverandering en luchtvervuiling. Kernenergie heeft een lage CO₂-uitstoot, maar produceert radioactief afval dat duizenden jaren gevaarlijk blijft.
Wat zijn de voordelen van grijze energie?
Het grootste voordeel van grijze energie is de betrouwbaarheid: productie is niet afhankelijk van weersomstandigheden. Een gascentrale of kerncentrale kan op elk moment op vol vermogen draaien, ongeacht of de zon schijnt of de wind waait. Dat maakt grijze bronnen vandaag nog onmisbaar als achtervang voor de wind- en zonne-energie in het Belgische net.
Welke soorten grijze stroom bestaan er?
Grijze stroom kan op vier manieren worden opgewekt: via aardgas, kolen, aardolie of kernenergie. Elk van deze bronnen heeft een andere rol in de Belgische energiemix en een eigen milieu-impact. Hieronder bespreken we elke bron in detail.
- aardgas;
- kolen;
- aardolie;
- kernenergie.
Aardgas
Aardgas is de meest gebruikte fossiele brandstof voor stroomproductie in België. Het wordt niet alleen ingezet in elektriciteitscentrales, maar ook voor verwarming en koken. In België staan 17 gascentrales die bijspringen wanneer de vraag naar elektriciteit piekt of wanneer de productie uit hernieuwbare bronnen onvoldoende is.
Aardgas stoot bij verbranding ±490 g CO₂eq per kWh uit — minder dan kolen, maar nog altijd significant. Vanwege die uitstoot past aardgas niet in een klimaatneutrale energiemix op lange termijn. Toch blijft het gas voorlopig een belangrijke buffer tijdens de energietransitie.
Kolen
Kolen zijn historisch gezien een van de goedkoopste en meest beschikbare brandstoffen voor elektriciteitsproductie. Ze stoten echter enorm veel CO₂ uit: ±820 g CO₂eq per kWh, het hoogste van alle grijze energiebronnen. In België is de kolenverbranding voor stroom al jarenlang verleden tijd: de laatste kolencentrale sloot in 2016. In landen zoals Duitsland zijn kolen nog steeds actief in gebruik, waaronder de extra vervuilende bruinkool.
Aardolie
Aardolie wordt in België vrijwel niet meer gebruikt voor stroomproductie. Er bestaan wel een aantal reservecentrales op diesel die enkel worden geactiveerd bij dreigend tekort op het net. De bijdrage van aardolie aan de Belgische stroomproductie is dan ook te verwaarlozen. Met een uitstoot van ±650 g CO₂eq/kWh is het bovendien een van de meer vervuilende opties.
Kernenergie
Kernenergie neemt een bijzondere positie in. De CO₂-uitstoot over de volledige levenscyclus bedraagt slechts ±12 g CO₂eq/kWh — vergelijkbaar met windenergie. Toch wordt kernenergie beschouwd als grijze energie, omdat uranium een eindige grondstof is en omdat de productie radioactief afval oplevert dat duizenden jaren gevaarlijk blijft.
In België zijn de kerncentrales Doel 1, 2 en 3 (provincie Antwerpen) en Tihange 1 en 2 (provincie Luik) in bedrijf. In februari 2025 besliste de federale regering om Doel 4 en Tihange 3 te verlengen tot 2045. Die beslissing was omstreden: kernenergie levert een lage CO₂-uitstoot, maar de vraag over de opslag van radioactief afval blijft een maatschappelijk debat voeden. In 2024 was kernenergie goed voor 34 % van de Belgische stroomproductie.
Voordelen
- Betrouwbare productie ongeacht het weer
- Groot vermogen op kleine oppervlakte mogelijk
- Snel op- en afschalen mogelijk (gascentrales)
- Kernenergie heeft zeer lage CO₂-uitstoot per kWh
Nadelen
- CO₂-uitstoot bij fossiele brandstoffen draagt bij aan klimaatverandering
- Eindige brandstofvoorraden raken op termijn op
- Kernenergie produceert radioactief afval
- Afhankelijkheid van import voor gas en uranium
Hoe wordt grijze energie opgewekt en hoeveel CO₂ stoot ze uit?
Fossiele brandstoffen worden verbrand in een centrale, waarbij warmte vrijkomt. Die warmte zet water om in stoom, die een turbine aandrijft die op zijn beurt een generator in beweging brengt. Bij kernenergie verloopt het proces anders: kernsplijting wekt warmte op die hetzelfde stoom-turbine-principe volgt, maar zonder directe verbranding van brandstoffen en dus zonder directe CO₂-uitstoot.
Hoeveel CO₂ stoot elke grijze energiebron uit?
De CO₂-uitstoot verschilt sterk per energiebron. Onderstaande tabel toont de uitstoot over de volledige levenscyclus (van winning tot productie), uitgedrukt in gram CO₂-equivalent per kilowattuur (g CO₂eq/kWh).
| Energiebron | CO₂-uitstoot (g CO₂eq/kWh) |
|---|---|
| Steenkool | ±820 |
| Aardolie | ±650 |
| Aardgas | ±490 |
| Kernenergie | ±12 |
CO₂-uitstoot per energiebron over de volledige levenscyclus (lifecycle assessment).
De CO₂-intensiteit van het Belgische net lag in 2024 op gemiddeld 110 g CO₂eq/kWh. Dat is lager dan het EU-gemiddelde, grotendeels doordat kernenergie een groot aandeel heeft in de Belgische energiemix. De CO₂-uitstoot van jouw stroomverbruik hangt dus mee af van de energiemix van jouw leverancier.
Bieden energieleveranciers nog grijze stroom aan?
De meeste Belgische energieleveranciers bieden vandaag groene stroomcontracten aan. Toch kan een standaardcontract — afhankelijk van de leverancier — nog energie uit grijze bronnen bevatten. Wil je zeker weten wat de herkomst is van jouw stroom, controleer dan het garantie van oorsprong-certificaat bij jouw contract. Via onze leveranciersvergelijking vind je een overzicht van de beschikbare contracten en hun energiemix.
Veelgestelde vragen over grijze energie
Groene energie wordt opgewekt uit hernieuwbare bronnen die zichzelf vernieuwen, zoals zon, wind, water, biomassa en geothermie. Grijze energie komt uit niet-hernieuwbare bronnen: fossiele brandstoffen (aardgas, kolen, aardolie) en kernenergie. Het grote verschil zit in de milieu-impact en de eindigheid van de brandstofvoorraden. Meer lezen? Bekijk onze pagina over groene energie.
Kernenergie wordt beschouwd als grijze energie. Hoewel de CO₂-uitstoot over de levenscyclus erg laag is (±12 g CO₂eq/kWh), is uranium een eindige grondstof en produceert kernenergie radioactief afval. Daarmee voldoet het niet aan de criteria voor hernieuwbare energie. In de energiestatistieken wordt kernenergie dan ook apart gecategoriseerd van zowel fossiele brandstoffen als hernieuwbare bronnen.
Bij de productie van elektriciteit via aardgas komt gemiddeld ±490 g CO₂eq per kWh vrij. Dat is aanzienlijk minder dan steenkool (±820 g/kWh), maar nog altijd veel meer dan kernenergie (±12 g/kWh) of hernieuwbare bronnen zoals wind (±7-15 g/kWh). Aardgas is daardoor wel de minst vervuilende fossiele brandstof, maar past niet in een klimaatneutrale energiemix.
Nee. In België is kolenverbranding voor elektriciteitsproductie al jaren verleden tijd. De laatste kolencentrale sloot in 2016. Sindsdien haalt België zijn stroom uit een mix van kernenergie, aardgas en een groeiend aandeel hernieuwbare bronnen zoals windenergie en zonne-energie.
Wat betekent dit voor jouw energiekeuze?
Grijze energie — aardgas, kolen, aardolie en kernenergie — speelt vandaag nog een centrale rol in de Belgische stroomproductie. Kernenergie (34 %) en aardgas (17,7 %) zorgen samen voor meer dan de helft van onze stroom in 2024. Die bronnen bieden betrouwbaarheid en groot vermogen, maar kennen nadelen: fossiele brandstoffen stoten CO₂ uit, kernenergie produceert radioactief afval.
De energietransitie is in gang: het aandeel hernieuwbare bronnen groeit, en met de verlenging van Doel 4 en Tihange 3 tot 2045 kiest België voorlopig voor een mix van kernenergie en hernieuwbaar. Wil je jouw eigen CO₂-voetafdruk verkleinen, dan is een groen stroomcontract de meest directe stap.
Vergelijk energieleveranciers en kies een contract op basis van jouw waarden — of dat nu prijs, herkomst van de energie of duurzaamheid is. Op onze pagina over groene energie lees je meer over de alternatieven voor grijze stroom.