Wat is greenwashing?

Greenwashing is een manier waarop bedrijven zich milieuvriendelijker voordoen dan ze werkelijk zijn. De term slaat op situaties waarbij een organisatie communicatie inzet om een groen imago te creëren, terwijl de kern van het bedrijf of product dat beeld niet waarmaakt. Op de energiemarkt is dit een bijzonder relevant probleem: sommige leveranciers noemen hun stroom "groen" zonder dat die daadwerkelijk afkomstig is uit hernieuwbare bronnen.

Een bekende vorm van greenwashing in de energiesector is het opkopen van garanties van oorsprong (GvO's), bijvoorbeeld uit het buitenland, om elektriciteit opgewekt in een Belgische gascentrale op papier groen te maken. Juridisch klopt het certificaat, maar in werkelijkheid is de stroom fossiel. Dit verschilt trouwens fundamenteel van groenestroomcertificaten, die wel aan de productie van hernieuwbare energie zijn gekoppeld. Greenwashing vertraagt de energietransitie omdat consumenten denken groen te kiezen, terwijl dat niet zo is.

Wat is bluewashing?

Een term die vaak samen met greenwashing opduikt, is bluewashing. Beide woorden duiden op bedrijven die zich beter en ethischer voordoen dan ze zijn. Het verschil zit in de focus: greenwashing betreft milieuclaims, terwijl bluewashing gaat over sociale verantwoordelijkheid en mensenrechten. Een bedrijf dat deelneemt aan het VN Global Compact maar zijn toeleveranciers slecht behandelt, maakt zich schuldig aan bluewashing.

Is greenwashing altijd opzettelijk?

Soms doen bedrijven onbewust aan greenwashing. Ze willen iets maatschappelijks bijdragen en zien niet in dat hun kernactiviteit het grootste milieuprobeen vormt. Denk aan een vliegtuigmaatschappij die plastic rietjes verbant maar haar CO₂-uitstoot niet vermindert. In andere gevallen is greenwashing wél bewust: bedrijven gebruiken vage "groene" claims — zoals "milieuvriendelijk" of "duurzaam" — zonder specifieke onderbouwing, puur om een beter imago te krijgen.

Hoe herken je greenwashing?

Greenwashing is niet altijd eenvoudig te herkennen. Bedrijven zijn slim in het gebruik van milieuvriendelijke taal en beelden. Toch zijn er een aantal duidelijke signalen waarop je kunt letten. Een eerste rode vlag is vaagheid: claims als "eco-friendly", "groen" of "duurzaam" zonder concrete toelichting betekenen weinig. Echte groene bedrijven leggen uit hoe, waar en in welke mate ze duurzaam zijn.

Concrete signalen van greenwashing zijn:

  • Benadrukking van één klein duurzaam aspect, terwijl de rest van de activiteiten allesbehalve groen is;
  • Verwijzing naar niet-gecertificeerde of zelfgemaakte keurmerken als "onafhankelijk" bewijs;
  • Claims over "natuurlijke ingrediënten" of "eco" verpakkingen die slechts een fractie van het product uitmaken;
  • Onvoldoende of ontbrekende informatie over het milieuvordeel (bv. "100 % gerecycleerd" zonder te zeggen wat);
  • Groene kleuren, afbeeldingen van natuur of vage slogans zonder meetbare doelstellingen.

Op de energiemarkt is greenwashing herkenbaar wanneer een leverancier beweerde groene stroom aanbiedt maar de garanties van oorsprong afkomstig zijn uit vervuilende landen of landen met een fossiele energiemix. Vraag altijd naar het jaarlijkse garantierapport en de herkomst van de certificaten voor je een contract afsluit bij een energieleverancier.

Is greenwashing strafbaar in België?

Greenwashing is in België verboden. Volgens de artikelen VI.93 tot VI.100 van het Wetboek van Economisch Recht is het een oneerlijke en misleidende handelspraktijk. Bedrijven die zich schuldig maken aan greenwashing riskeren boetes die kunnen oplopen tot € 80.000. De Belgische Mededingingsautoriteit (BMA) en de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) handhaven die regels.

Waarom is greenwashing schadelijk?

Greenwashing heeft een negatieve impact op het milieu én op de markt. Consumenten die denken een groene keuze te maken, verbruiken in werkelijkheid fossiele energie. Tegelijk verliezen werkelijk duurzame bedrijven terrein aan concurrenten die zich groen voordoen zonder de kosten te dragen van echte verduurzaming. Dit ondermijnt de energietransitie en bemoeilijkt het behalen van klimaatdoelstellingen.

Welke regels bestaan er tegen greenwashing?

De Europese Unie werkt aan strengere regels rond milieuclaims. De Green Claims Directive, die momenteel in ontwikkeling is, verplicht bedrijven om milieuclaims te onderbouwen met wetenschappelijk bewijs en onafhankelijke verificatie. Voor de financiële sector bestaat al de Europese Taxonomieverordening, die bepaalt wanneer een investering als "duurzaam" mag worden bestempeld. Zo worden zogenaamd groene beleggingsfondsen die fossiele bedrijven financieren beter aan banden gelegd.

Wat zijn voorbeelden van greenwashing?

Greenwashing duikt op in diverse sectoren. In de energiesector kopen sommige leveranciers goedkope garanties van oorsprong uit landen met een fossiele energiemix — op papier is de stroom groen, in werkelijkheid niet. In de cosmetica worden producten als "vegan" gelabeld die toch op dieren zijn getest. Vliegtuigmaatschappijen beweren een lage CO₂-voetafdruk te hebben op basis van niet-geverifieerde compensatieprogramma's.

Hoe kies je een écht groene energieleverancier?

Volgens de VREG was in 2024 slechts een deel van de als "groen" verkochte elektriciteit in Vlaanderen ook daadwerkelijk in België of zijn buurlanden opgewekt. De drie grootste hernieuwbare energiebronnen in de Belgische mix zijn windenergie op zee (±21 %), windenergie op land (±21 %) en waterkracht (±29 % van het aandeel hernieuwbaar). Bij het kiezen van een groene leverancier, controleer je best:

  1. Of de garanties van oorsprong afkomstig zijn uit België of buurlanden;
  2. Of de leverancier een jaarlijks transparantierapport publiceert over de energiemix;
  3. Of de leverancier investeert in de uitbouw van nieuwe hernieuwbare capaciteit.

Wat zijn misleidende milieuclaims?

Misleidende milieuclaims — ook wel green claims genoemd — kunnen betrekking hebben op het product zelf, de verpakking, de bedrijfsvoering of de bredere impact op milieu, bodem, water, lucht of klimaat. Ze komen voor als tekst, logo's, merknamen, symbolen, kleuren of afbeeldingen in reclames, op sociale media en op verpakkingen. De Europese Green Claims Directive wil dit aanpakken door claims verplicht te laten verificeren.

Ben je op zoek naar een betrouwbare groene energieleverancier? Vergelijk alle energieleveranciers in België en kies voor een aanbieder die écht groene stroom levert met aantoonbare garanties van oorsprong.

Veelgestelde vragen over greenwashing

Greenwashing gaat over milieuclaims: een bedrijf doet milieuvriendelijker voor dan het is. Bluewashing gaat over sociale verantwoordelijkheid: een bedrijf doet mee aan initiatieven zoals het VN Global Compact maar negeert mensenrechten of arbeidsomstandigheden in de praktijk. Beide zijn vormen van misleiding van consumenten en stakeholders.

Vraag naar de garanties van oorsprong (GvO's): die bewijzen dat de stroom afkomstig is van een erkende hernieuwbare bron. Controleer ook de herkomst: zijn de GvO's uit België of buurlanden? Bekijk het jaarlijkse transparantierapport van de leverancier en vergelijk via onze pagina over energieleveranciers.

Een garantie van oorsprong (GvO) bewijst alleen de herkomst van elektriciteit, maar zegt niets over de financiële steun die een installatie krijgt. Een groenestroomcertificaat (GSC) is een subsidie-instrument dat gekoppeld is aan de productie van hernieuwbare energie in Vlaanderen (voor installaties vóór 2015), Wallonië en Brussel. GvO's zijn internationaal verhandelbaar; GSC's zijn regionaal.

Greenwashing is in België verboden als oneerlijke handelspraktijk (Wetboek van Economisch Recht, art. VI.93-VI.100). Bedrijven riskeren boetes tot € 80.000. De Belgische Mededingingsautoriteit (BMA) kan ook bevelen opleggen om misleidende reclame te staken of te rectificeren.

Zo vermijd je greenwashing bij je energiekeuze

Greenwashing is een reëel risico op de Belgische energiemarkt. Niet elk "groen" label garandeert dat de stroom ook werkelijk hernieuwbaar is. Door de herkomst van de garanties van oorsprong te controleren en leveranciers te vergelijken op transparantie, kun je bewust kiezen voor een aanbieder die écht investeert in groene energie.

Meer weten over hoe de energiemarkt werkt en hoe groene stroom wordt gecertificeerd? Lees verder op onze pagina's over de Belgische energiemarkt, groene energiebronnen en de energietransitie.