Wat is biogas precies en hoe verschilt het van aardgas?

55-70 %

Methaangehalte

methaan in biogas

~4 %

Aandeel België

biomassa + biogas in stroomproductie 2024

per definitie

CO₂-neutraal

koolstof was eerder opgenomen door de grondstoffen

GFT, mest

Grondstoffen

slib, voedselresten en ander organisch afval

Biogas is een gas dat ontstaat bij de anaerobe vergisting — zonder zuurstof — van organisch materiaal zoals GFT-afval, mest, slib en voedselresten. Het bestaat voor 55 tot 70 % uit methaan en 30 tot 45 % koolstofdioxide, aangevuld met kleine hoeveelheden waterdamp en sporengassen. Het verschilt van fossiel aardgas doordat het biogeen is: het wordt geproduceerd uit recent organisch materiaal in plaats van uit fossiele ondergrondse voorraden.

Hoe wordt biogas geproduceerd?

Voor de productie van biogas is biomassa nodig als grondstof. In een gesloten vergistingstank — ook vergister of digester genoemd — breken bacteriën het organisch materiaal af zonder aanwezigheid van zuurstof. Het vrijgekomen gas wordt opgevangen en opgeslagen. Het restproduct, het digestaat, is een organische meststof die op landbouwgrond kan worden gebruikt. De productietijd varieert van enkele weken tot enkele maanden, afhankelijk van de grondstof.

Het geproduceerde biogas kan vervolgens op verschillende manieren worden ingezet: verbrand in een biogascentrale voor elektriciteits- en warmteproductie, opgewerkt tot aardgaskwaliteit voor injectie in het gasnet (dit heet dan groen gas of biomethaan), of rechtstreeks gebruikt als brandstof in voertuigen.

Is biogas duurzaam?

Biogas wordt beschouwd als een groene energiebron omdat het koolstof vrijmaakt dat eerder al in de atmosfeer aanwezig was — via de planten en dieren die de grondstoffen vormden. In tegenstelling tot fossiele brandstoffen voegt biogas netto geen nieuw koolstof toe aan de koolstofkringloop. Bovendien vangt het vergistingsproces methaan op dat anders als sterk broeikasgas zou ontsnappen — denk aan stortplaatsen of veestallen.

Toch is biogas niet grenzeloos duurzaam: de grondstoffen zijn niet onuitputtelijk, en de verbranding stoot nog steeds CO₂ en andere verbrandingsgassen uit. Bronnen als windenergie, zonne-energie en waterkracht produceren elektriciteit zonder directe verbrandingsuitstoot.

Hoe wordt biogas in België ingezet?

In België wordt biogas op relatief kleinschalige wijze ingezet, voornamelijk bij landbouwbedrijven en afvalverwerkers. Biomassa en biogas samen zijn goed voor circa 4 % van de Belgische elektriciteitsproductie, waarbij het grootste deel afkomstig is van grotere biomassacentrales. De productie van biogas groeide de afgelopen jaren gestaag dankzij steeds meer vergistingsinstallaties bij boeren en kmo's.

Hoe werken biogascentrales in België?

In België zijn tal van biogascentrales actief, vaak gekoppeld aan landbouwbedrijven en vuilverwerkers. Een typische landbouwinstallatie wekt gemiddeld zo'n 200 kilowatt aan elektriciteit op — circa 30 keer zoveel als een gemiddelde residentiële pv-installatie. De warmte die bij de elektriciteitsproductie vrijkomt, wordt in veel gevallen benut voor het verwarmen van stallen of serres, waardoor het systeem functioneert als een warmtekrachtkoppeling.

Sommige energieleveranciers bieden biogas of groen gas aan als alternatief voor fossiel aardgas. Op een groeiend aantal tankstations in België is ook vloeibaar biomethaan beschikbaar als voertuigbrandstof.

Kun je biogas thuis produceren en is het veilig?

Het is mogelijk om op zeer kleine schaal een biogasvergister thuis te plaatsen. Je voegt voedselresten en organisch afval toe aan een flexibele opslagtank in de tuin. Bacteriën zetten de biomassa om in gas — geschikt om mee te koken — en digestaat, dat als meststof kan dienen. Het geproduceerde volume is beperkt en geschikt voor kleinschalig gebruik.

Biogas is brandbaar en bevat stoffen die giftig en verstikkend zijn bij inademing. Een thuisvergister is niet gevaarlijker dan een gewone gasinstallatie, maar vereist dezelfde voorzorgsmaatregelen: correcte installatie door een vakman, regelmatige controle op lekken en voldoende ventilatie. Bij twijfel vraag je best eerst advies bij een gecertificeerde installateur.

Wat zijn de voor- en nadelen van biogas?

Biogas is een interessante hernieuwbare energiebron, maar kent naast duidelijke voordelen ook beperkingen. Als je overweegt te investeren in een biogasinstallatie of een groen gascontract, zijn de onderstaande punten relevant.

Voordelen

  • Hernieuwbaar en circulair: organisch afval wordt omgezet in energie
  • CO₂-neutraal op kringloopniveau: geen netto-toevoeging van fossiel koolstof
  • Vermindert de uitstoot van methaan uit stortplaatsen en veestallen
  • Kan fossiel aardgas vervangen in het leidingnet als biomethaan (groen gas)
  • Kleinschalige productie mogelijk, ook voor landbouwers en particulieren
  • Digestaat is een waardevolle organische meststof

Nadelen

  • Grondstoffen zijn beperkt — niet onuitputtelijk zoals wind of zon
  • Verbranding stoot CO₂ en andere verbrandingsgassen uit
  • Veiligheidsrisico's: brandbaar en giftig bij lek
  • Vergistingsinstallatie vereist een investering en regelmatig onderhoud
  • Digestaat kan milieuverontreiniging veroorzaken als het verkeerd wordt gebruikt

Wil je een energiecontract kiezen dat rekening houdt met hernieuwbare gassen? Vergelijk dan de aanbiedingen van energieleveranciers in België en let daarbij op het aandeel groene of hernieuwbare energie in hun portfolio.

Veelgestelde vragen over biogas

Biogas ontstaat uit de vergisting van recent organisch materiaal en is hernieuwbaar. Aardgas is een fossiel gas dat over miljoenen jaren is gevormd. Beide bestaan grotendeels uit methaan, maar fossiel aardgas bevat bij verbranding koolstof dat nieuw is voor de atmosfeer. Biogas dat is opgewerkt tot aardgaskwaliteit heet biomethaan of groen gas en kan in het bestaande gasnet worden geïnjecteerd.

Voor biogasproductie zijn organische reststromen geschikt: GFT-afval, mest van vee, rioolslib, voedselresten uit de voedingsindustrie en energiegewassen. Landbouwers gebruiken vaak mest en plantenresten. Hoe rijker de grondstof aan organisch materiaal, hoe meer gas er wordt geproduceerd.

Sommige Belgische energieleveranciers bieden een gascontract aan met een deel of volledig groen gas (biomethaan). Dit is gas van aardgaskwaliteit dat via het bestaande leidingnet wordt geleverd, maar afkomstig is van vergistingsinstallaties. Vergelijk het aanbod van verschillende leveranciers om het meest voordelige contract te vinden.

In Vlaanderen kunnen installaties die elektriciteit produceren uit biogas in aanmerking komen voor groenestroomcertificaten, afhankelijk van het vermogen en de startdatum. De regels verschillen per gewest. In Wallonië en Brussel gelden eigen steunmechanismen. Meer details vind je op onze pagina over groenestroomcertificaten.

Biogas: een nuttige schakel in de groene energiemix

Biogas is geen vervanging voor zon- en windenergie, maar een waardevolle aanvulling. Het benut organisch afval dat anders verloren gaat of schadelijke broeikasgassen zou uitstoten, en levert zowel elektriciteit als warmte — ook wanneer de zon niet schijnt. Als onderdeel van de energietransitie speelt biomethaan een groeiende rol als groen alternatief voor fossiel aardgas in de bestaande gasinfrastructuur.